Chăm sóc trẻ sơ sinh như thế nào?

Chăm sóc trẻ sơ sinh như thế nào?

Đánh giá bài viết này

Trẻ sơ sinh, do tính năng sinh lý của các cơ quan nội tạng chưa hoàn thiện, khả năng thích ứng với hoàn cảnh bên ngoài kém, sức đề kháng yếu nếu không chăm sóc chu đáo sẽ dễ bị nhiễm bệnh và bệnh tình chuyển biến nhanh, từ nhẹ thành nặng. Do đó, cần phải biết được đặc điểm của trẻ sơ sinh, mới có sự chăm sóc nuôi dưỡng đúng mức, làm cho trẻ khỏe mạnh chóng lớn. Nói chung trẻ sơ sinh có một số đặc điểm sau:

+ Ngoài lớp da của trẻ sơ sinh có một lớp màng mỡ mỏng. Màng mỡ có thể làm cho thai nhi dễ lọt qua đường sinh đẻ. Sau khi sinh, nếu màng mỡ quá nhiều, có thể dùng bông vải mềm thấm đi một phần, màng mỡ còn sót lại, có tác dụng bảo vệ da. Do lớp da của trẻ sơ sinh còn non, mao mạch huyết quản phong phú, chức năng bảo vệ kém, sơ ý cũng dễ làm thương tổn, bị nhiễm bẩn cũng dễ sinh ra ghẻ lở và các bệnh khác. Cho nên, tất cả những chất tiếp xúc với da của trẻ sơ sinh, như khăn tắm, quần áo tã lót,… Tốt nhất là dùng vải mềm hoặc vải cũ, được giữ gìn sạch sẽ, để tránh làm tổn thương hoặc nhiễm bẩn da.

+ Đầu trẻ sơ sinh tương đối to, chiếm ¼ chiều dài toàn thân (người lớn chỉ chiếm 1/8). Khe hợp xương đầu tương đối rộng, phải qua 2 – 3 tháng tuổi, mới có thể hoàn toàn liền. Xương khe nhũn, khi đẻ, xương khe sọ có thể nén lại, làm nhỏ thể tích đầu, để dễ dàng ra ngoài. Phía trước và phía sau trẻ sơ sinh đều có một bộ phận mềm nhũn, phía trước hình tứ giác như củ ấu, gọi là thóp trước (hoặc thóp lớn), khoảng 14 tháng tuổi mới liền thóp. Phía sau hình tam giá, gọi là thóp sau (hoặc thóp nhỏ). Nói chung, khi đẻ ra khép kín, nhưng cũng có trường hợp sau 1 tháng hoặc ½ tháng mới khép kín, muộn nhất cũng không quá 2 – 3 tháng tuổi.

+ Trẻ sơ sinh được 2 – 3 ngày, sẽ xuất hiện da vàng sinh lý có trẻ da toàn thân đều vàng, có trẻ không rõ ràng lắm. Phần lớn sau 8 – 10 ngày là hết. Nếu da vàng nhiều không hết, thì đó là bệnh, có thể là máu loãng, nhiễm cảm hoặc tắc ống mật bẩm sinh… cần phải mời thầy thuốc khám, điều trị ngay.

+ Hệ thống trung khu thần kinh của trẻ sơ sinh vẫn chưa hoàn thiện,

Chức năng điều tiết nhiệt độ trong cơ thể rất kém. Do đó, nhiệt độ cơ thể không ổn định, có thể lên xuống theo nhiệt độ nóng lạnh của môi trường. Trẻ sơ sinh rất sợ lạnh, đặc biệt là mùa đông, càng cần phải chú ý giữ ấm cho trẻ.

+ Trẻ sơ sinh do ỉa cứt xu, da cũng bắt đầu bài tiết nước, ăn sữa lại ít cho nên 4 – 5 ngày sau khi đẻ sẽ xuất hiện giảm thể trọng sinh lý, giảm khoảng 3 – 9% so với lúc mới sinh (khoảng 100 – 300g). Sau đó thể trọng tăng dần. Sau 12 ngày sẽ hồi phục lại thể trọng lúc mới sinh. Khi được một tháng, nhìn chung thể trọng tăng. Nhưng nuôi dưỡng không tốt, hoặc thiếu sữa đều có thể ảnh hưởng đến tăng thể trọng. Trong đó, ảnh hưởng lớn nhất là do chăm sóc không thỏa đáng.

Chăm sóc trẻ sơ sinh như thế nào?

(Ảnh minh họa)

Biết được những đặc điểm trên của trẻ sơ sinh, nên chăm sóc như thế nào?

+ Chăm sóc rốn: Một vấn đề gặp phải sau khi đẻ, tức là xử lý nhau thai. Sau khi cắt nhau, bôi cồn vào cuống nhau để sát trùng, dùng dây đã sát trùng buộc cuống nhau. Sau khi cuốn vải phải chú ý xem có hiện tượng thấm máu không. Chú ý giữ vệ sinh rốn sạch sẽ, để tránh bị nhiễm trùng.

+ Sau 5 – 10 ngày thì cuống rốn rụng. Sau khi rụng nếu rốn ướt, có thể rắc phấn sát trùng để rốn nhanh khô. Khoảng 10 – 12 ngày, rốn hoàn toàn phát triển bình thường.

+ Cho con bú: Bình thường trẻ sinh được 12 tiếng thì cho bú sữa mẹ. Nếu sữa mẹ chưa có không nên cho bú sớm, để tránh nứt đầu vú của người mẹ, tăng cơ hội viêm tuyến sữa. Sữa của người mẹ nhất là mấy ngày đầu, là chất dinh dưỡng lý tưởng nhất cho trẻ sơ sinh, có kháng thể và thành phần dinh dưỡng cao. Cho nên nhất thiết phải cho trẻ sơ sinh bú. Trong một vài ngày đầu, có thể lượng sữa không đủ, chỉ cần nghỉ ngơi thoải mái, ăn uống nhiều chất lòng (như nước canh gà hầm, cá hầm, xương hầm, chân giò hầm…), sẽ làm cho lượng sữa tăng. Ngoài ra, cần phải cho con bú theo thời gian nhất định. Như thế, có thể kích thích tuyến sữa làm cho sữa ngày càng nhiều.

+ Do trẻ sơ sinh rất yếu, phần lớn ở trang thái ức chế sinh lý, thường là bú mấy miếng rồi lăn ra ngủ, ngủ được một lát thấy đói lại khóc đòi bú. Trong trường hợp trẻ vừa ăn vừa ngủ như thế, nên đánh thức nó dậy bắt nó tiếp tục bú. Mỗi lần cho ăn như thế khoảng nửa tiếng. Người mẹ cần phải kiến trì. Nếu không, do trẻ quấy khóc mà ít được nghỉ ngơi, ảnh hưởng đến sức khỏe của cả mẹ con.

+ Phòng nhiễm bệnh: Trẻ sơ sinh, nên cố gắng ít tiếp xúc với bên ngoài, nhất là tiếp xúc với những người có bệnh viêm phế quản và bệnh ngoài da. Nếu người mẹ bị cảm, nên đeo khẩu trang, khi bệnh nặng nên cách ly với trẻ để tránh lây sang trẻ.

+ Ngủ, khóc, ỉa: Trẻ sơ sinh ngoài tỉnh giấc khi bú và đái ướt tã lót ra, hầu như đều ngủ. Ngủ nhiều, vừa là yêu cầu của sự phát triển vừa là do hệ thống kiện toàn, đại não dễ bị mệt mỏi.

Trẻ sơ sinh khóc vừa phải, có thể làm cho phổi phát triển, cũng là sự vận động toàn thân. Nếu trong 1 tuần mà không khóc hoặc khóc yếu thì đó là hiện tượng không bình thường. Nếu khóc nhiều, thì nên tìm nguyên nhân. Đói, lạnh, đau hoặc ướt tã lót đều có thể làm cho trẻ khóc. Nhìn chung sau khi làm rõ nguyên nhân và chữa khỏi, trẻ sẽ ngủ ngon lành. Có đứa trẻ ban ngày thì ngủ, ban đêm thì khóc. Dân gian gọi là “khóc dạ đề”. Nguyên nhân chủ yếu khóc đêm là sau khi sinh ra, trẻ chưa thích ứng với hoàn cảnh tự nhiên, lẫn lộn giữa ngày và đêm. Ban ngày ngủ nhiều ăn ít, đái ít, ban đêm lại ăn không no, đái rồi khóc, đói cũng khóc, khóc rồi lại ăn, ăn nó quá cũng khóc. Cứ như thế lặp đi lặp lại nhiều lần sẽ thành thói quen khóc đêm. Khi gặp trường hợp này, nên chú ý rèn cho trẻ làm theo, ban ngày cho ăn đúng thời gian qui định, ban đêm chú ý giảm số lần cho ăn. Nếu trẻ không có bệnh tật, kiên trì nuôi dưỡng hợp lý sẽ có thể chữa khỏi bệnh “khóc dạ đề”.

Một vài ngày đầu, trẻ ỉa phân đặc tính từng hòn đều nhau, không mùi, màu xanh đen, đó là cứt sẵn trong thai (cứt xu). Sau vài ngày ăn sữa, ỉa phân màu vàng, có mùi chua. Nếu 24 tiếng sau khi đẻ mà trẻ không ỉa cứt xu hoặc ỉa rất ít, phải mời bác sĩ khám, xem có điều gì dị thường không. Trẻ bình thường, mỗi ngày ỉa 3 – 4 lần. Sau đầy tháng tuổi giảm xuống còn 1 lần. Có một số ít trẻ ăn chủ yếu là sữa bò thì chưa đầy tháng đã ỉa mỗi ngày 1 lần.

Khi thấy trẻ ngủ, khóc, ỉa không bình thường thì phần lớn là do phương pháp nuôi dưỡng không hợp lý. Ví dụ: Không cho ăn theo giờ, thấy trẻ khóc là cho ăn, mà mỗi lần cho ăn lại không no. Do cho ăn nhiều lần, dạ dày và đường ruột không được nghỉ ngơi dẫn đến tiêu hóa bất bình thường, đi ỉa nhiều lần. Thường có những bà mẹ muốn yên tĩnh, liền bế con vào lòng vỗ, lắc cho chúng ngủ. Kết quả, dù có ngủ, cũng không ngủ được lâu; nếu không bế, không lắc, không vỗ trẻ sẽ không ngủ, ảnh hưởng đến nghỉ ngơi của người mẹ, làm cho lượng sữa ít đi. Do đó, phương pháp nuôi dưỡng hợp lý phải bắt đầu từ thời trẻ mới sinh ra. Căn cứ vào đặc điểm tiêu hóa, lên lịch sinh hoạt nhất định, cứ 3 tiếng cho bú một lần, mỗi lần 15 – 20 phút. Sau 1 tháng có thể dần dần đổi thành 4 tiếng cho bú 1 lần. Kiên trì cho con bú theo giờ giấc. Trẻ sơ sinh chỉ cần sinh hoạt có qui luật, thì ngủ, tiêu hóa, đại tiện sẽ bình thường, thể trọng cũng sẽ tăng rất nhanh. Nếu sữa mẹ không đủ, có thể cho ăn thêm sữa bò hoặc các thực phẩm hay sữa khác.